GMINA CHEŁMIEC
Urząd Gminy Chelmiec
ul. Papieska 2
33-395 Chełmiec
tel./fax: (018) 443 04 61
Internet: www.chelmiec.pl

Obszar gminy: 112 km kw. ludność: 24 tys. osób, 27 sołectw: Biczyce Dolne, Biczyce Górne, Boguszowa, Chełmiec, Chomramce, Dąbrowa, Januszowa, Klęczny, Klimkówka, Krasne Potockie, Kunów, Kurów, Librantowa, Mała Wieś, Marcinkowice, Naściszowa, Niskowa, Paszyn, Piątkowa, Rdziostów, Swiniarsko, Trzetrzewina, Ubiad, Wielogłowy, Wielopole, Wola Kurowska, Wola Marcinkowicka.

Święty Krzysztof w herbie
Gmina Chełmiec otacza z trzech stron królewski Nowy Sącz, łączy dopływy Dunajca, jest dogodnym punktem wyjścia wielu szlaków turystycznych. Podgórska rzeźba terenu o łatwo dostępnych stokach, malownicze lasy, czyste powietrze i krystaliczna woda, czynią tę część Kotliny Sądeckiej rajem dla wypoczywających. Nie brakuje tu kwater prywatnych we wsiach letniskowych, o średniowiecznym rodowodzie.
Ma też Chełmiec swó] przyczółek poza granicami administracyjnymi. Wieś Kunów stanowi swoistą wyspę pomiędzy gminą Kamionka Wielka i powiatem grodzkim. Dlatego chyba samorząd pierwszej kadencji, chcąc zintegrować potężne terytorium, obrał sobie za patrona św. Krzysztofa, opiekuna podróżnych. Święty namalowany na herbowej tarczy, stojący po kolana w wodzie, z Jezusem na ramieniu, symbolizuje jedność gminy poprzez łączenie dunajeckich brzegów i daje jej siłę.
Zachowaniu czystego środowiska i rozwojowi bazy turystycznej sprzyjają również proekologiczne decyzje samorządu począwszy od 1990 r. Od kilku lat funkcjonują oczyszczalnie ścieków biologicznych, prowadzona jest budowa sieci kanalizacyjnej i wodociągowej, zaś plan zagospodarowania przestrzennego nie przewiduje lokalizacji żadnej uciążliwej działalności produkcyjnej.

Chełmieckie pradzieje
Wykopaliska archeologiczne prowadzone przez naukowców z PAN na terenie gminy Chełmiec dowodzą, że kilka tysięcy lat przed naszą erą znalazła w tym miejscu warunki do rozwoju ludność kultury ceramiki sznurowej. Najbardziej znane stanowisko z tej epoki znajduje się w Marcinkowicach, ale relikty tamtych czasów odkryto również w Piątkowej, Paszynie i Chełmcu, o czym wspomina w "Dziejach Miasta Nowego Sącza" prof. Feliks Kiryk.
Marcinkowice swoją historią sięgają bardzo odległych czasów. Pierwsze ślady pobytu człowieka na tym terenie łączą się z epoką neolitu (4000-17001at p.n.e.).
Wiele wykopalisk z późniejszych okresów, aż po wczesne średniowiecze, wskazuje na rozwój osadnictwa na terenach dzisiejszej gminy Chełmiec i tworzeniu tu zrębów państwowości polskiej. Fragmenty murów obronnych osad z X w. do dziś cieszą oko turystów w Chełmcu i Marcinkowicach.
Starymi miejscowościami są Wielogłowy i Wielopole, skąd wywodzą się rody szlacheckie Wielogłowskich i Wielopolskich. W kolejnych wiekach pojawiły się dzięki osadnictwu mieszczan sądeckich: Piątkowa, Paszyn, Kunów, Kurów, Januszowa i Librantowa.

Zabytki
Zaglądając do Marcinkowic warto zwrócić uwagę nie tylko na stare grodzisko.

Zachęcamy do zwiedzania murowanego dworu z przełomu XVII i XVIII w. gdzie mieszczą się warsztaty nauki zawodu Rolniczego Centrum Kształcenia Ustawicznego oraz muzeum pamiątek po dawnych mieszkańcach miejscowości i pochodzących z czasów bitwy marcinkowickie, w której legionami polskimi dowodził Józef Piłsudski.
Na szlaku komendanta
Celem bitwy marcinkowickiej było odbicie Nowego Sącza z rąk Rosjan.
„Pomimo, iż dzień 6 grudnia 1914 roku zaliczam do najcięższych przeżytych w czasie wojny, lubię wspominaćMardnkowice, jako jedną z najładniejszych bitew, jaką stoczyłem" - wspomina J. Piłsudski w książce "Moje pierwsze boje".
Przy lesie Pasternik, niedaleko pola bitwy, jaką stoczył 1 Pułk Legionów pod wodzą Józefa Piłsudskiego z wojskami rosyjskimi 5 i 6 grudnia 1914,

        

znajduje się cmentarz wojenny nr 352. Nekropolia składa się z trzech zespołów pomników nagrobnych ogrodzonych betonowymi słupkami. W środku stoi obelisk, wysoki na 3 m,
poświęcony kpt. Władysławowi Milce, dziennikarzowi ze Lwowa, wzniesiony przez miejscowe społeczeństwo i legionistów z N. Sącza, uroczyście odsłonięty 30 maja 1915. Na nim tablica w języku polskim: Poległym w dniu 6.12.1914 r. Bohaterom I Pułku Legionów Polskich.

Chomranicka perła

Chomranice włączone zostały do Małopolskiego Szlaku Architektury Drewnianej, a to dzięki kościołowi parafialnemu p.w. Najświętszej Marii Panny, zbudowanemu z drewna w roku 1692 w konstrukcji zrębowej. W wieku XIX świątynia otrzymała dobudówkę w postaci kaplicy Przemienia Pańskiego. Znawców starej architektury i sztuki sakralnej zachwyci 5 rokokowych ołtarzy. W głównym znajduje się XVII wieczny obraz Veraicon.

          

Obok usytuowana jest kryta gontem drewniana dzwonnica z tych samych czasów.
Na Małopolskim Szlaku Architektury Drewnianej leżą również Wielogłowy, a w nich parterowy dwór w stylu polskim z XVI w. Wielogłowy pochwalić się mogą też kościołem murowanym p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny z 1318 r. rozbudowanym w wieku XVII, łączącym styl gotycki z barokiem oraz płytami nagrobnymi swoich niegdysiejszych właścicieli Wielogłowskich herbu Starykoń.
Kaplicami z I połowy XIX w. poszczycić się mogą Krasne Potockie i Rdziostów. W pierwszej z miejscowości to obiekt drewniany, w drugiej - dzieło sztuki murarskiej.
We   wszystkich   sołectwach   gminy   napotkać   można   stare przydrożne kapliczki, ze stu i dwustuletnim rodowodem, świadczące o wielkiej pobożności zamieszkałych tam ludzi, kulcie Matki Bożej i licznych świętych.
Dawne wytwory rękodzielnicze, sprzęty domowe i gospodarstw rolniczych zbierane są również w muzeum szkolnym Zespołu Szkół w Klęczanach. Znajdują się tu osobiste dokumenty mieszkańców okolicznych wsi, stare fotografie, korespondencja towarzyska i pomiędzy obywatelami a urzędami funkcjonującymi na przełomie minionych wieków.

Dworki w Chełmcu i Dąbrowie
W Chełmcu do najważniejszych zabytków należy XIX-wieczny dwór murowany rodziny Wittigów. Gmina podjęła działania mające doprowadzić do odrestaurowania siedziby możnych i sławnych ziemian. Na przyjemny spacer wśród drzew dających cień i chłód zaprasza park krajobrazowy w Dąbrowie, na terenie którego znajdują się mury najmłodszego w gminie, bo zaledwie stuletniego dworu i XVIII-wieczna, drewniana kapliczka.
Historyczne obiekty sakralne posiada również Librantowa, murowaną kapliczkę z 1632 r. i dzwonnicę z pierwszej połowy XIXw.

Bohaterskie Świniarsko
Średniowieczny początek ma leżąca na lewym brzegu Dunajca, pomiędzy Chełmcem a Podegrodziem, duża wieś Swiniarsko (nazwa pochodzi od chowanych tu na większą skalę świń m.in. dla potrzeb klasztoru zarządzanego przez księżnę Kingę w Starym Sączu), więcej o historii Świniarska - kliknij >>.

          

W 1910 mieszkańcy Świniarska ufundowali pomnik w formie krzyża dla uczczenia 500. rocznicy zwycięstwa pod Grunwaldem.

W 1912 zbudowano tu stację pomp i wodociągów dla Nowego Sącza. W Świniarsku mieszkał współtwórca pierwszej w Polsce partii chłopskiej: Związku Stronnictwa Chłopskiego - Jan Potoczek. Wieś była silnym ośrodkiem ruchu ludowego i wiciowego, a następnie antyhitlerowskiej konspiracji (za bohaterską postawę podczas okupacji Świniarsko odznaczono Krzyżem Walecznych).

Fenomen paszyński
Pora odwiedzić także sławny w świecie,dzięki księdzu Edwardowi Nitce,

   Paszyn.   

To właśnie za przyczyną byłego proboszcza.   Wieś   ta   przez   długi   czas  stanowiła   największy   w   kraju   ośrodek autentycznej rzeźby ludowej i prymitywnego malarstwa,  fascynujący swą oryginalnością. Ksiądz   -   człowiek   niezwykły   -   potrafił stworzyć   wokół   działalności   artystycznej odpowiednią atmosferę, umiejętnie podsycał ambicje twórców, pozostawiając im swobodę w   zakresie   tematyki   i   jej   interpretacji. W   szczytowym   okresie   działało   tu   55 rzeźbiarzy i 30 malarzy na szkle.

     

Artyści paszyńscy stali się szeroko znani w Polsce, a zjawisko rozbudzenia sztuki w małej wsi weszło do opracowań kulturoznawczych pod nazwą „fenomenu paszyńskiego".

     

Setki powstałych wówczas dzieł, a także tych współczesnych, zgromadzono w muzeum twórców ludowych im. ks. Edwarda Nitki, działającym przy kościele parafialnym p.w. Matki Boskiej Nieustającej Pomocy. Kustoszem otwartego w 1994 r. muzeum jest obecny proboszcz ks. Stanisław Janas.

Kultura
Organizacją życia kulturalnego w gminie zajmuje się Gminny Ośrodek Kultury. Placówka prowadzi trzy świetlice w Wieloglowach, Małej Wsi i Trzetrzewinie. Kolejna tworzona będzie w Świniarsku. Odbywają się tam zajęcia z zakresu edukacji kulturalnej, plastyki, muzyki, organizowane są zajęcia pozalekcyjne dla
dzieci i młodzieży, konkursy i zabawy.
GOK organizuje wiele imprez: przeglądy kolędnicze, konkursy palm wielkanocnych, "Noc świętojańską" w Kunowie, "Imieniny Gminy", promocję gminy w ramach Związku Gmin Jeziora Rożnowskiego.
Talentów plastycznych, mistrzów fotografii i lu¬dowego muzykowania poszukuje się podczas gminnych konkursów. GOK stara się również zapraszać na koncerty znane zespoły krajowe i zaprzyjaźnione kapele z terenu Sądecczyzny.
Stały patronat placówka sprawuje nad Regionalnym Zespołem Pieśni i Tańca "Piątkowioki" działającym od 10 lat, kultywującym stare obyczaje ludowe, tradycje Lachów Sądeckich. Ale nie tylko. Zespół przygotował w tym czasie 4 programy: muzykę i tańce lachowskie, Skalnego Podhala, Żywiecczyzny, krakowskie, a obecnie pracuje nad folklorem węgierskich bratanków. Koncertował w wielu miastach kraju, jest laureatem licznych festiwali i przeglądów, znany jest również we Włoszech i Kraju Basków. "Piątkowioki" szczycą się pokaźną kolekcją własnych nagrań.
Kolejną dziecięcą grupą, nad którą mecenat sprawuje GOK jest zespól wokalno-instrumentalny "MEGRO 2" z Wielogłów. Kapela działa od 4 lat, wykonuje muzykę w stylu popularne] „Arki Noego". Zespół nagrał 2 płyty kompaktowe, brał udział w telewizyjnym programie "Ziarno". Pod auspicjami GOK działa też od niedawna Dziecięca Szkółka Rzeźby Ludowej w Niskowej i Grupa Twórców Ludowych "Sami swoi" w Piątkowej.
 W czytelni głównej  z łączem modemowym,
Wysokie   notowania   w   regionie   ma   Gminna Biblioteka Publiczna, posiadająca w terenie 7 filii, zamontowano stanowisko internetowe można tu wypożyczyć wiele interesujących pozycji z literatury   pięknej,   popularno-naukowej,   a   także   specjalistyczne książki będące podręcznikami dla szkół średnich i wyższych uczelni.

Nasza współczesność
Działalność około 1200 podmiotów gospodarczych w gminie Chełmiec, świadczy o dużej aktywności mieszkańców. Większość to oczywiście firmy prywatne zajmujące się handlem, usługami, działalnością produkcyjną, budownictwem, transportem i składowaniem.

      

Najpoważniejsze przedsiębiorstwa to: producent okien "DAKO", bram i drzwi garażowych "Wiśniowski" oraz najlepszych w kraju wędlin, opartych o stare, sprawdzone receptury - Zakład Masarski Marii i Zbigniewa Szubrytów z Biczyc. Firma ta w roku przyszłym odda do użytku najnowocześniejszy w Polsce zakład produkcyjny, zgodny z wymogami europejskimi.

      

Najwyższej klasy kamień do budowy dróg i autostrad pozyskiwany jest w Kopalniach Surowców Skalnych "Klęczany". Spółka do kruszenia górotworu korzysta z nowoczesnych
technologii. W ciągu roku kamieniołomy klęczańskie dają 330 tys. ton kruszywa łamanego, klińca i tłucznia - co można umieścić w 330 pociągach. Złoża są bogate, obliczone na 25 min ton. Roboty z pewnością nie zabraknie przez najbliższe 50 lat. A warto wiedzieć, że kruszywo w Klęczanach jest eksploatowane od 1912 roku.
Dobrze rozwinięta jest również sieć gastronomiczna liczne sklepy oferują towar najwyższej jakości. Prawie w każdym sołectwie znajdują się bary lub restauracje zapewniające smaczne i tanie wyżywienie.
W ostatnich latach wybudowano w gminie wiele kilometrów sieci wodociągowej, kanalizacji, spora liczba mieszkańców ma dostęp do gazu. Nie ma problemu z podłączeniem się do sieci telekomunikacyjnej.
Trwa przebudowa i budowa nowych dróg, aby do każdego zakątka gminy mógł bez przeszkód dotrzeć transport samochodowy.

Stawka na turystykę

Gmina Chełmiec dzięki swemu położeniu posiada znakomite walory turystyczne. Przebiegają tędy oznakowane, piesze szlaki turystyczne po Beskidzie Sądeckim. Urozmaicona rzeźba terenu, malownicze lasy, parki, pomniki przyrody, rześkie powietrze zachęcają do przyjazdu i wypoczynku. Z licznych wzniesień rozciąga się wspaniały widok na całą Kotlinę Sądecką.

    

Prawdziwym rajem dla poławiaczy ryb jest teren Kurowa, położony na rozlewisku rzeki Dunajec, w miejscu gdzie wpływa ona do Jeziora Rożnowskiego.
W Wielogłowach znajduje się stadnina koni, gdzie można uczyć się hippiki i korzystać z konnych przejażdżek. Rozwija się baza agroturystyczna, coraz łatwiej o komfortowe miejsca noclegowe i dobrą, regionalną kuchnię.
Dobre warunki do biegów lekkoatletycznych i gier zespołowych znaleźć można na stadionach w Świniarsku, Marcinkowicach, Librantowej, Paszynie i Ubiadzie.
Jeżeli chcecie poznać bliżej naszą gminę - przybywajcie. Czekają na Was gościnni gospodarze.